Tag Archives: töz

Ontoloji-Varlık Felsefesi

Ontoloji(varlık felsefesi) Metafiziğin bir dalıdır.O yüzden önce metafiziği tanımlamak gerekir.

Metafizik ,duyularla kavranamayan varlıkların ( gerçek sözcüğü ile varlık sözcüğü değişerek kullanılır) doğasını-yapısını ( tanrı, madde, ruh, benlik vb.) ve nedenini akıl ve sezgi yoluyla inceleyen felsefedir. Maksat doğadaki olayları açıklayabilmektir.Metafizik Aristo’nun “fizik” adlı eserinden sonra yazılmıştı.Bu eserde duyular ile kavranamayan varlıkların doğası araştırılmaktaydı. Platinos’un Aristo eserleri sıralamasında fizikten sonra gelmesi nedeni ile “metafizik” ismiyle isimlendirildi.Esasen değeri doğayı aşan,doğadan üstün varlıkların incelenmesi ile uğraşır.

Metafiziği tanımlamaktaki zorluk Aristoteles’in bu alana ismini verdiği yüzyıldan bu yana bu alanın gösterdiği değişimdir. Metafiziğin konusu olmayan konular metafizik içine dahil edilmişlerdir. Yüzyıllarca metafiziğin içinde olan Din felsefesi, Aklın felsefesi, Algı felsefesi, Dil felsefesi ve Bilim felsefesi gibi konular kendi alt başlıkları altında incelenmeye başlanmıştır. Bir zamanlar metafiziğin konusu içinde yer almış konuların hepsinden söz etmek çok yer tutabilir.

Bunlarda ilginizi çekebilir:

Baruch Spinoza (1632-1677)

Spinoza

Spinoza Portekizden Amsterdam’a göç eden Yahudi bir ailenin çocuğudur.Descartes öldüğünde 18 yaşındaydı.Haham olması için ilahiyat eğitimi aldı.23 yaşında serbest düşüncelerinden ötürü Amsterdam yahudi sinagogundan kovuldu.Onunla Yahudi hüviyetinde hiç kimse aynı çatı altında bir araya gelmedi ve yazılarını okumadı.Bundan sonra Descartes,Hobbes ve Bacon gibi Hıristiyan filozofların bulunduğu bir çevreye girdi.1673 de Heidelberg üniversitesi felsefe kürsüsünden aldığı teklifi kabul etmemiş ve tüm yaşamını Havrada öğrendiği mercek yapımcılığı ile geçirmiştir.Mütevazi ve içe kapalı bir hayat sürmüştür.Ünlü yapıtı “Ethica” ancak öldükten sonra yayımlanabildi.

Spinoza, Descartes’in “cogito”sundan etkilenmiştir.Aklın her türlü bilme ediminin temelinde olması gerektiğine inanmış doğayı geometri ile yazılmış bir kitap gibi tasarlamıştır.Descartes gibi rasyonalist bir filozoftur.Tümdengelim metodunu;önce aksiyomlar koyarak sonra bu önermelerin kanıtlamasını yaparak uygulamıştır.

Töz konusunda düşünceleri:Dualizmi reddedişi

Ancak “töz” konusunda Descartes’in dualizmine karşı çıkmıştır.Spinozaya göre tek bir töz olmalıdır.Zira töz “kendi başına var olan,varlığı kendisiyle tasarlanan,varlığı kendisinden başka herhangi bir varlığa ihtiyaç duymayan şeydir”(kendi kendisinin nedeni=causa sui).Töz zorunlu olarak sonsuz olmalıdır.Oysa başka bir töz olsa ilkini sınırlayacaktır.İki tane töz olsa bile bu nedenle bunlar zorunlu olarak aynı şey olmalıdır.Yani aynı anda hem beden hem de akıl iki ayrı töz olamaz.Zira töz özniteliği Tek töz tüm cevherlerin kendisinden kaynaklandığı tözdür,o da tanrıdır.

Continue reading

Bunlarda ilginizi çekebilir: