Tag Archives: din

Dinlere inanmamak için nedenler:2- Dinlerin doğa olaylarını anlama ve ilişki kurma konusunda işlevselliğini kaybedişi

Şaman

Din, tarih öncesi ilkel toplumların sahip olduğu sanılan animizm temelli inançlardan başlayarak günümüze değin gelişen ve çeşitlenen versiyonlarıyla insanın doğayla, yakın çevresiyle ilişki kurma biçimlerini yöneten bir  kılavuz işlevi gördü. “İnsan üzerinde yaşadığı dünyaya fırlatılmıştır” der Alman filozof Heidegger. Kendisini “dünyaya atılmış” durumda bulan insan gerek varlığının yapısını gerekse dışındaki dünyayı tanımak ve neden burada, bu şekilde varolduğunu anlamak istemiştir. Antik Yunanlılardan itibaren sayısız uygarlık  varoluşa yönelik zor sorulara kendi bakış açılarından yanıtlar verdiler. Yaratılış sürecine dair hikayeler hem insanın kendisini  bu dünyada nasıl bulduğunu izah ediyor , hem de yaratılışın gayesi ile ilgili açıklamalarla insanın varoluşsal  bunaltısına çare oluyordu.

Felsefe bir düşünme biçimi olarak bildiğimiz kadarıyla tarihte ilk defa M.Ö 5. yy da Grekler’de dinden bağımsız hareket etmeye başladı. Filozoflar canlılığın temelini, insanın varoluşunu araştırırken doğaüstü hikayelere, mitlere başvurmamaya karar verdiler. Gözlemleyerek elde ettikleri bilgiyi analitik-eleştirel düşünceye tabi tutarak düzenlediler ve tabiatın, varlıkların temeline dair sağduyuya uygun, akılcı fikirler ileri sürdüler. Bu bakımdan gerçeği arama sürecinde takip ettikleri yöntem günümüz bilim adamlarının izledikleri yönteme yakındı diyebiliriz: Gözlem yapmak, elde edilen bilgileri düzenlemek ve hipotez kurmak. Bilimlerin bu gün sistemli olarak yaptığı, onların ise  o zaman imkan bulamadıkları şey ise öne sürdükleri hipotezi ispatlayarak bilgilerinde kesinliğe ulaşamamalarıydı. Bu yüzden felsefe bilime dönüşemedi, spekülatif düzeyde kaldı. Din ise hemen her zaman, insanların merak duygularına yanıt verirken ziyadesiyle “fanteziye ve öykü anlatımına” başvurdu. İnandırıcı olma konusunda özenli değildiler, çevrelerine  ise hep eleştiri geçirmez kalın duvarlar örmeye alışmışlardı.  Her şeye rağmen, çevrelerindeki insanların varoluş gizemini anlama ve hayatlarına anlam yükleme ihtiyaçları o denli büyüktü ki, kendilerini her zaman sorgusuz sualsiz çevreleyen bir kitle buldular.

Continue reading

Bunlarda ilginizi çekebilir:

Gerçeğin varoluşumuza travmatik dokunuşu ve onu sembolleştirme çabası olarak dinsel pratikler

Zizek’in negatif ontolojik yaklaşımını beğenirim. Zizek’e göre boşluk kaos değil kusursuz bir denge haliydi Ne zaman ki madde oluştu (varlık) boşluğun içinde düzensizlik hasıl oldu. Zizek’in negatif ontolojik yaklaşımını beğenirim. Zizek’e göre boşluk kaos değil kusursuz bir denge haliydi. Ne zaman ki madde oluştu (varlık) boşluğun içinde düzensizlik hasıl oldu. Parçacık fiziğinde son gelinen nokta itibarı ile büyük patlamanın başlangıç anında saniyenin kesri kadar kısa süre içinde madde ve antimadde oluştuğu ifade ediliyor. Madde ve antimadde birbirini yok etti. Çok az madde artığı geriye kaldı ve evreni oluşturan şey de budur. Yani var olan düzeni bozan bir artıktır. Yani hepimiz bir kusurun-fazlalığın ürünleriyiz.

Gerçek ile yüzleşme anı travmatik bir andır. Boşluğun, hiçliğin içinden gelen bir varlık fenomenal dünyamıza katılır ve bu anın travmasını yaşarız. Sonra onu sembolik düzene tercüme etmeye çalışırız. Dahil edince ise kaygımız yatışmış olur. “Ölüme, hiçliğe, varlığın fenomenal dünyamıza kendini absürd dayatma tarzına” yani GERÇEK’in darbesi ile yüzleşmemize; bunları sembolik düzleme kaydetme girişimi ile cevap veririz. Tanrı fikri bu girişimin sonucudur. Böylece ölüm, hiçlik, yokluk gibi travmatik GERÇEK saldırılarına karşı korunaklı bir alan inşa etmiş oluruz. Artık GERÇEĞİN VURUŞU İLE baş edebileceğimiz enstrümanlar vardır elimizde: dualar, ritüeller, inancın gerektirdiği davranış biçimleri, ahlak kuralları ve eskataloji.

Bunlarda ilginizi çekebilir: