Tag Archives: ampirizm

John Locke(1632-1704)

John Locke

Felsefede ampirizm akımının kurucularındandır. Deneyimden başka bir şeye ,sezgilere doğuştan var olan bilgilere (a priori) inanmıyordu.İnsan aklı doğduğunda boş bir levha (tabula rasa) idi ve deneyimler onun üzerine izler bırakıyordu.Doğuştan gelen “a priori” bilgi yoktu insan zihninde.Matematik ve diğer tüm bilimler deneyimler sonucunda elde edilmişti.Locke görüldüğü gibi rasyonalist filozoflardan farklı olarak bilginin kaynağını duyu organları vasıtası ile kavradığı deneyimlerde görüyordu.Bilgiye ulaşmanın yolu ise tümdengelim(deduction) değil tümevarımdı (induction).

Rasyonalist filozoflar “a priori” denilen bilginin varlığından söz etmektedirler.Bu bilgi doğuştan insan zihnine kazınmış bir bilgidir.Dolayısıyla evrensel olarak tanınır,geçerlidir. Buna “evrensel onay” ilkesi denmektedir. Oysa Locke evrensel bir bilginin olmadığını ileri sürdü.Bunu ispatlamak için evrensel olarak geçerli bir bilgi olduğu söylenen Leibniz’in “özdeşlik” ilkesini aldı.”a” “a” dır şeklindeki önermeye göre,mesela “siyah beyaz değildir” önermesinin doğuştan geldiği söylenebilir.Oysa bu önermenin unsurları olan beyaz ve siyah ideleri doğuştan gelmiş değildir.Örneğin körler bu idelerin birileri onlara anlatana kadar farkında değildirler.Bu idelere ancak görerek ulaşılabilir.O halde bu unsurlara ve bu unsurlardan oluşan önermeye ancak deneyim yolu ile ulaşılabilir.

Continue reading

Bunlarda ilginizi çekebilir:

David Hume (1711-1776)

David Hume

Ampirizm ve skeptizmin savunucusu İskoç tarihçi ve filozof..İlk eğitimini evde aldı ve 12 yaşında Edinburgh üniversitesine kabul edildi.Sağlığı pek iyi değildi. .Bir süre Fransada yaşadı.İlk kitabı aslında şaheseri olan ve üzerinde 8 yıl  çalışmış olduğu “İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme”dir.(A Treatise of Human Nature 3 volumes, 1739-40 ) Bu kitabı 1739 da, 28 yasındayken yazdı. Otuzlarında bu düşüncelerini geliştirip iki kitap daha yayınladı .. Kitap ağır dili nedeniyle tutulmadı.Kendi deyişiyle ölü doğdu.Bundan sonraki eserlerinde daha anlaşılır bir dil kullandı.
Continue reading

Bunlarda ilginizi çekebilir: