Sartre:”Cehennem Başkalarıdır!”

Sartre

Sartre “Ben neysem varlığın olmadığı hiçliğim” diye düşünür. “Diğer insanların varlığı benim olanaklarımın ortadan kalkmasıdır. “Sartre, insanın kendisinde olmayan şeyi istediğini,eylemlerinin ve arzularının “varlığa doğru akan nehirler” gibi aktığını anlatır.” Dünyaya sahip olmak için ve dünya olmak için arzularım. Bir şeylere sahip olduğumda hiçliğim varlık olur. Hemen hemen aynı durum bir şeyi tahrip ettiğimde de gerçekleşir. Onu ayırır ve bana nüfuz etmezliğini tahrip ederim. Özgürlüğüm tanrı olmak için seçer, bu seçim açıktır ve tüm eylemlerimi yansıtır.”

Sartre, “gerçek olan tek şey benim bilincimin varlığıdır, geri kalan her şey ise onda oluşan bir yansımadan ibarettir” diye yorumlanabilecek düşünceleri itibarıyla solipsistik görünür ama katı solipsizmden de bir ayrıntı ile kaçınır. Bilinç varlığını göstermek için “diğerlerine” ihtiyaç duyar.  Diğerleri ise onun bilinç alanına girerek bilincinin düşünce nesnesi olur.  Diğerleriyle olan ilişki bu bakımdan düşünüldüğünde “mazoşistik” bir ilişkidir. Zira bilinç böylece varlığını ispat etse de “diğerinin” düşüncesiyle kısıtlanır. Sartre bu görüşü “No Exit” oyununda geçen bir cümlede vermiştir:”Cehennem başkalarıdır..”


Görüldüğü üzere Sartre, bilincin yönelimsel bir karakterde olması dolayısı ile (Husserl)  bilincinin nesnesi olan şeylere doğru yöneldiğini anlatır.  Bilinç,  Husserl veya Kant da olduğu gibi nesnelerin doluştuğu bir hazne değildir.  Bilinç aktif olarak onlara yönelir. Patlamalarla onları ele geçirir. Onlara hakim olmak (tanrı olmak) ister!

Bu noktada biraz düşünelim.  Dünyaya yönelen düşüncemizin her şeyi ele geçirmek istediğini farkedebiliyor muyuz?  Bizim olmayanı alıp sindirerek bize ait kılmak istiyor.  İşte bu yöneliş onu hiçlikten varlığa yöneltiyor. Başlangıçta hiç olanın(bilinç) nesnesi diğerleri…  Onlar sayesinde varlık oluyor. Ama onlar ne? Yani başkaları, nedir bunlar?

Var olduklarını kanıtlamak üzere bizimle aynı amaçlarla hareket eden, başka bilinçler var. Her bilinç bir diğerinin sınırı değil mi? Onların varlığı beni hiçlikten varlığa taşıyor ama onların varlığı beni sınırlandırıyor, onların düşünceleri (doğası gereği) bireysel seçimlerime, özgürlüğüme karşı hareket ediyor. Beni sınırlayacak bir dünya oluşturuyor.  İşte bu paradoksu anlatmak istiyor Sartre “cehennem başkalarıdır” sözleri ile…

Print Friendly
Bunlarda ilginizi çekebilir:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>