Fransız Devrimi

Fransız Devrimi

Devrimin fikir babaları Voltaire, Rousseau, Didero gibi aydınlardı.Devrimci küçük burjuvaziyi temsil ediyor ve özel mülkiyetin kaldırılmasını değil eşit olarak bölüşülmesini savunuyorlardı.Voltaire Mirabeau’yu, Diderot Danton’u, Rousseau ise Robespierre’yi etkilemiştir. Devrim öncesi Fransız mutlakiyeti tam bir çürüme,çözülme içindeydi. Sarayda ahlak bozukluğu ve israf hüküm sürmekteydi.Büyük senyörler kralı kendilerine örnek alıyorlardı.

Öte yandan ülkede köylü ayaklanmalarının ardı arkası kesilmiyordu.Bazen 1876 da Lyonlu dokumacıların ayaklanmasında olduğu gibi ayaklanmaları işçiler başlatıyordu.Feodal sistem bazı reformlarla işin içinden çıkma isteğindeydi.Örneğin maliye bakanı Turgot kapitalistleşme yolunda girişimler yaptı.Ama ömrü uzun sürmedi ve bir süre sonra kendisi de görevden alındı,reformlarda yürürlükten kaldırıldı.

Ekonomik durum çok ağır ve halk hoşnutsuzdu.Burjuvazinin temsilcileri Kral XVI.Louis’i Etats Genereaux’u (Ulusal Meclis) toplantıya çağırmaya davet etti.Kral buna razı olmak zorunda kaldı.Meclise Burjuvazi (üçüncü sınıf) normalin iki katı temsilciyle katılma hakkı kazandı. Bu sayı diğer iki sınıfın temsilci sayısıyla eşitti.Meclis açıldığında ilk iki sınıf üçüncü sınıfla ortak toplantı yapmayı reddetti…

etat genereaux

17 Haziranda toplanan ulusal meclis en yüksek yetkiyi üstlenerek kendisini Kralın isteğine karşı kurucu meclis ilan ederek bir Anayasa hazırlanmasını benimsedi.Kral muhalefete son vermek üzere birliklerini topladı.Parisli yığınlar silahlanmaya başladı.Yabancılar arasından toplanmış olan krallık süvari birliğinin halka ateş açmasıyla olaylar başladı…

14 temmuzda en başta yoksul işçiler olmak üzere isyancılar Bastille’i bastı.

Bastilles

Kurucu meclis iktidarı aldı ve belediyenin kendi kendini yönetim örgütü “Komün” kuruldu.11 Ağustosta , senyörlük haklarının kaldırılması hakkında bir yasa çıkartıldı.Köylülerin kişisel angaryaları tazminatsız kaldırılıyordu.Rahipler ve soylularda vergi yükümlülüğüne alındı.

Kurucu meclis ,Anayasaya bir hazırlık olarak 26 Ağustos 1789 da “Yurttaş ve İnsan Hakları Bildirisi”ni kabul etti.

Bildiriyle,insanların eşitlik,bağımsızlık, mülkiyet, güvenlik haklarına sahip oldukları ilan ediliyordu..Feodal eşitsizliğin yerine burjuvaca eşitsizliği ortaya koyuyordu.

1789-1790 yıllarında Pariste ve başka kentlerde devrimci klüpler kurulmaya başlandı.Pariste St Jacob manastırında toplanmasından ötürü Jakobenler ismini alan klüp en güçlülerindendi. Mirabeau meşruti krallık yanlısı,Rousseaunun öğretilisi Maximillian Robespierre burjuva demokrasisi taraftarıydı.Robespierrenin hasımları ondan ayrılarak föyonlar klübünü kurdu.

1790 yılında Cordelier manastırında oturumlarını yapan “kordeliyeler” klübünde Danton ve “halkın dostu” Marat da vardı.1790 yılında senyörlük haklarının satın alınma bedeli belirlendi.Bu taksitsiz ve kredisiz , “hakların yıllık değerinin yirmi katıydı.” Bunun üzerine başlayan köylü hareketleri ve işçi grevleri ise engellendi.

1. dönem: :Föyonların hakimiyeti-1791

3 Eylül 1791 (Meşruti Krallık ve Yasama meclisi)Anayasasıyla meşruti krallık yönetimi yasallaştı.Yasama yetkisi verilen Yasama meclisinde çoğunluk yüksek burjuvalar olan föyonların elindeydi. Salonun sağında föyonlar solunda Jacobenler oturuyordu.1792 de devrimci Fransanın, gerici Avrupaya karşı savaşları başladı.Paris komünü başında Danton,Marat ve Robespierre’nin bulunduğu bir Devrim komitesi (1792) kurdu.Yasama meclisinin yanında işçileri,zanaatçıları,küçük burjuvaları kapsayan bu komite bir iktidar organı haline geldi.

2.Dönem:Devrimin ikinci dönemi(Cumhuriyet):Jirondenler-1792

10 Ağustos 1792 ‘de halkın ayaklanması ile Yasama meclisi Kralın düştüğünü kabul etti.. Yasama meclisi kararıyla Jirondenlerin başını çektiği Yürütme Konseyi kuruldu.21 Eylülde Kral düşürüldü. 22 Eylülde Cumhuriyet ilan edildi. Yeni bir takvim kabul edildi.Ulusal konvansiyon meclisi seçimleri yapıldı.Jirondenler sağda, Jacobenlerin en devrimci kesimi olan Montanyarlar(dağlılar) solda oturuyordu.Devrimin en radikal partisi, Kordeliyelerdi.Bunlara “çılgınlar/enrages” deniyordu. Burjuva yönetiminini tamamen yürürlükten kaldırılmasını istiyorlardı.Toprak mülkiyetinin kaldırılarak köylülere işleyebileceği kadar toprak verilmesini isteyen bu grup,herkesin ürettiği kadar alacağı bir komün kurulmasından yanaydı.Jirondenler büyük tüccar ve spekülatörlerin savunmasını üstüne alarak giderek karşı devrim safına geçmeye başladılar..

3.Devrimin üçüncü dönemi:,Jacobenci ,Devrimci Demokratik Diktatörlük-2 Haziran 1793

Montanyarlar ve çılgınların yönettiği halk konvansiyon meclisini basıp jirondenleri devirdi.Çoğu lider tutuklandı. Jakoben diktatörlüğü dönemi başladı. 24 Haziran da yeni Anayasa kabul edildi.

Düşünce,vicdan,toplanma,eğitim ve çalışma özğürlüğü bütün vatandaşlara eşit olarak tanındı. Mülkiyetin dokunulmazlığını kabul etti. Avusturya,Prusya ve İngiltere ile savaş başladı. Fransanın 80 ilinden 60 ı Parise karşı ayaklandı.

Ancak devrim orduları 3 ay içinde içte ve dışta güvenliği sağladı. Devrim mahkemeleri ve seçimle gelen belediyeler yerine devrim komiteleri kuruldu.. Bütün feodal yükümlülükleri ve hakları tazminatsız ve kesin biçimde kaldırdılar. Cumhuriyete karşı işlenen bütün suçlar ölümle cezalandırılıyordu. Danton bir süre sonra karşı devrim safına ticaret ve spekülasyon özgürlüğü ve mülkiyet hakkının sağlamlaştırılmasını isteyen kanata dahil oldu..

Danton ve arkadaşları “devrim mahkemesi” tarafından tutuklanarak idam edildiler.Rejim ,Katolik kilisesine karşı savaş açtı ve yerine “akla tapmaya” dayanan yeni bir din önerdi.

Ancak 14 ay içersinde devrim terörü Jacobenleri halkın desteğinden yoksun bıraktı.”Çılgınlarla” anlaşmazlığa düştüler.

27 temmuz 1794 de bir karşı devrim darbesi ile Robespierre idam edildi ve Jacoben Diktatörlüğün ve Fransız Burjuva devriminin sonu geldi.

Feuillian’lar(föyonlar): 14 temmuz 1789 dan 1792 deki eylül katliamlarina kadar ülkeyi yöneten yüksek (yada aristokratik) burjuva sinifinin egemen oldugu siyasi topluluktur.

Amaçlari iktidari aristokrasinin elinden alip kendi güdümlerine sokmak,devrimin daha fazla ilerlemesini engellemek, artik amacina ulastigi için halk hareketini durdurmaktı.Bu sebeple “champ de mars” katliamini yapan da onlardi.En önemli sahsiyetleri Marquis de la Fayette, comte de Mirabeau ve Barnave’dir.Mirabeau 1791 de eceli ile ölmüş, digerleri iktidar devrilip Jirondenlere geçtiginde fransa dışına kaçmışlardır…

Jirondenler: Jirondenler ise burjuva yanlısı ılımlı bir kanattır..

Önceden jakobenler arasında yer alan üyelerden meydana gelen bu grup daha sonra bu klüpten atılmıştı.Klüp ismini “gironde idare bölgesinden” alır. Kralın idamını engellemek için çalışmışlar ancak başaramamışlardır. Büyük burjuvanın egemenliğini devirmişler,daha sonra Jakobenlerin ilerleyişini engellemeye çalışmışlardır. Fakat jakobenler tarafından devrilmişlerdir.Liderleri Brissot,diğer önemli kişileri Vergniaud , Buzot ve Roland’dır.

Jacobenler: Fransız ihtilalinde,nisan 1789′da kurulmuş bir siyasi klüptür.İsmini klubün toplantılarını yaptıkları bir jakobiyen kilisesinden almıştır.Klübün asıl ismi “anayasa dostları derneği” dir.

Jakobiyen kilisenin yemekhanesinde toplanan üyeler yüksek bir üyelik ücreti ödüyorlardı ve genellikle alçak kısım burjuvalardan oluşuyorlardı. kralın idamında ve jirondenlerin devrilmesinde başrolü oynadılar. İhtilalin radikal devrimci kanadını oluşturdular ve üst sıralarda oturdukları için kendilerine montagnarlar (dağlılar) deniyordu. En önemli destekçileri paris sankülotları ve komündü. Jirondenlerin devrilmesi sırasında konvansiyon (olağanüstü meclis) binası önüne gelip jironden üyeleriyle tartıştılar.Jironden üyeleri: “konvansiyon fransa halkını temsil ediyor,konvansiyon halkın iyiliği için burada” dediler. Komün lideri Hanriot ise: “komün de paris halkını temsil ediyor,halk güzel sözler duymaktan bıktı,halk emretmeye geldi” dedi.Ardından meclis işgal edildi,jironden üyeleri tevkif edildi ve Jakobenler dönemi başladı.

Bir yılı aşkın iktidarı (14 ay)boyunca giyotin hiç boş kalmadı.17.000 kişi idam edildi. Fiyatlar üzerindeki genel tavan fiyatı ve terör jakoben rejiminin parolasıydı. 1794 yazında Thermidorcu grup tarafından iktidardan uzaklaştırıldılar ve 100′den fazla üyesi Robespierre ‘le birlikte idam edildi.Böylece devrim 1794′den sonra düşüşe geçti.Klüp 1796 da kesin olarak kapatıldı.

Print Friendly
Bunlarda ilginizi çekebilir:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>